Welke soorten thuisbatterijen zijn er?

Ben je op zoek naar een thuisbatterij, dan merk je al snel dat er niet zoiets bestaat als dé thuisbatterij. Er zijn verschillende soorten, elk met hun eigen kenmerken. Welke het beste bij jou past, hangt af van je situatie. Dat komt doordat elk huishouden anders is: de één heeft al jaren zonnepanelen liggen, de ander overweegt net een dynamisch energiecontract, en weer een ander woont in een huis waar simpelweg weinig ruimte is voor een groot apparaat. Hieronder lopen we de belangrijkste indelingen langs, zodat je een beeld krijgt van wat er allemaal mogelijk is.

Ingedeeld naar technologie

De meeste thuisbatterijen die je tegenwoordig tegenkomt, zijn gebaseerd op lithium-ion technologie, dezelfde soort accu die ook in laptops en elektrische auto's zit. Binnen die categorie bestaat er weer een populaire variant: de LFP-batterij (lithium-ijzerfosfaat). Deze wordt vaak gezien als een veiligere en duurzamere keuze, omdat hij minder gevoelig is voor oververhitting en meer laadcycli aankan voordat de capaciteit merkbaar afneemt. Zie het als het verschil tussen twee smartphones: allebei werken ze op lithium-ion, maar de ene accu houdt het simpelweg langer vol dan de andere.

Er bestaan ook nog loodzuurbatterijen, een oudere technologie die je bijvoorbeeld kent van accu's in auto's of boten. Die worden inmiddels nauwelijks meer gebruikt voor thuisbatterijen, omdat ze zwaarder zijn, minder lang meegaan en minder stroom kunnen opslaan per kilo. Kom je ze toch tegen, dan is dat vaak bij oudere of budgetsystemen.

Daarnaast zie je steeds vaker berichten over natrium-ion batterijen opduiken, een technologie die nog volop in ontwikkeling is. Het voordeel hiervan is dat natrium veel algemener beschikbaar is dan lithium, wat de productie op termijn goedkoper en minder afhankelijk van schaarse grondstoffen kan maken. Voor thuisgebruik staat deze technologie nog in de kinderschoenen, maar het is een ontwikkeling om in de gaten te houden als je over een paar jaar opnieuw gaat oriënteren.

Ingedeeld naar opstelling

Naast de technologie erin, verschillen thuisbatterijen ook in hoe ze zijn opgebouwd en geïnstalleerd.

AC-gekoppelde batterijen zijn systemen met een eigen, ingebouwde omvormer. Ze zijn relatief eenvoudig te koppelen aan een bestaande situatie, ook als je al zonnepanelen met een eigen omvormer hebt. Vergelijk het met een los te installeren wasdroger: hij werkt op zichzelf, zonder dat je de rest van je wasmachine hoeft aan te passen.

DC-gekoppelde batterijen delen juist één omvormer met je zonnepanelen. Dat kan efficiënter zijn, omdat de stroom minder vaak hoeft te worden omgezet tussen gelijkstroom en wisselstroom. Deze optie is vooral interessant als je nog geen zonnepanelen hebt en alles in één keer laat installeren.

Er bestaat ook een tussenvorm, vaak een hybride systeem genoemd. Hierbij combineer je in feite de twee voordelen: je zonnepanelen en batterij delen een omvormer, maar het systeem kan ook stroom uit het net opladen, los van je zonnepanelen. Dat maakt een hybride systeem geschikt voor huishoudens die zowel zoveel mogelijk eigen zonne-energie willen gebruiken, als willen profiteren van goedkope stroom uit het net op momenten dat de zon niet schijnt.

Ingedeeld naar formaat en plaatsing

Qua formaat en plek in huis heb je ook keuze. Wandmodellen hang je op, bijvoorbeeld in de meterkast, garage of berging. Ze nemen weinig vloeroppervlak in, wat fijn is als de ruimte beperkt is. Vloermodellen staan los op de grond en zijn er vaak in grotere uitvoeringen, geschikt voor huishoudens met een hoger verbruik. En dan zijn er buitenopstellingen: batterijen die tegen de gevel of los in de tuin worden geplaatst, zodat ze helemaal geen ruimte binnenshuis kosten. Handig als je huis simpelweg geen plek over heeft.

Uitbreidbaar of niet?

Een indeling die je makkelijk over het hoofd ziet, is of een batterij modulair uitbreidbaar is. Sommige systemen bestaan uit één vaste eenheid: je koopt een bepaalde capaciteit, en daar blijft het bij. Andere systemen zijn opgebouwd uit losse modules die je later kunt uitbreiden, een beetje zoals je bij bepaalde koelkasten extra vrieslades kunt bijplaatsen. Begin je klein omdat je budget beperkt is, dan kun je op deze manier later alsnog opschalen zonder het hele systeem te vervangen. Handig als je verwacht dat je energieverbruik in de toekomst gaat veranderen, bijvoorbeeld omdat je een elektrische auto overweegt of van het gas af gaat.

Ingedeeld naar functie

Tot slot een indeling die misschien wel het belangrijkst is voor jou als gebruiker: waar wil je de batterij precies voor inzetten? Sommige batterijen zijn vooral gericht op zelfconsumptie: zoveel mogelijk van je eigen opgewekte zonne-energie zelf gebruiken in plaats van terugleveren. Andere systemen zijn slimmer ingericht op prijsoptimalisatie: automatisch stroom inkopen op goedkope momenten en gebruiken op dure momenten, ongeacht of je zonnepanelen hebt. Sommige batterijen combineren beide functies. En bepaalde modellen hebben daarnaast een noodstroomfunctie, waarmee ze bij een stroomstoring een deel van je huis toch van stroom kunnen blijven voorzien.

Er zijn ook batterijen die een stapje verder gaan en meedoen aan wat wel netbalancering wordt genoemd. Hierbij stelt je batterij tijdelijk (een deel van) zijn opgeslagen stroom beschikbaar aan het bredere elektriciteitsnet, op momenten dat daar veel vraag naar is. In ruil daarvoor ontvang je een vergoeding. Zie het als een soort verhuur van je batterijcapaciteit: jij stelt hem beschikbaar wanneer het net het nodig heeft, en jij profiteert daarvan in je portemonnee. Niet elk systeem biedt deze functie, en het is meestal afhankelijk van het energiecontract dat je hebt, maar het laat zien dat een thuisbatterij soms meer doet dan alleen jouw eigen huishouden bedienen.

Ingedeeld naar bediening

Tot slot verschillen thuisbatterijen ook in hoe slim ze zijn in het maken van beslissingen. De simpelste systemen laad je gewoon vol zodra er stroom beschikbaar is, en ze geven die stroom af zodra jij iets nodig hebt, zonder verdere planning. Geavanceerdere systemen kijken vooruit: ze houden rekening met de weersverwachting (en dus met hoeveel zon je zonnepanelen morgen kunnen verwachten), met de energieprijzen van de komende uren, en soms zelfs met jouw eigen verbruikspatroon uit het verleden. Zo'n systeem leert bijvoorbeeld dat jij elke avond rond zes uur gaat koken, en zorgt dat de batterij daar rekening mee houdt. Deze slimmere systemen werken meestal via een app, waarin je ook zelf voorkeuren kunt instellen, bijvoorbeeld dat er altijd een minimum aan stroom gereserveerd blijft voor noodgevallen.

Kortom

Er is dus niet één antwoord op de vraag welke thuisbatterij de beste is. Het type technologie, de manier van installeren, het formaat, de mate van uitbreidbaarheid, waarvoor je hem precies wilt gebruiken en hoe slim hij zelf beslissingen neemt, bepalen samen wat bij jouw huis en situatie past. Door deze indelingen te kennen, weet je in ieder geval waar je op moet letten als je zelf op zoek gaat. En zoals bij zoveel keuzes in en om het huis geldt: er is niet één juiste optie, alleen de optie die het beste past bij wat jij nodig hebt.

Header: Tom via Pixabay