Je hebt de term vast wel eens voorbij zien komen: de thuisbatterij. Maar wat is het nou precies, en waarom hoor je er steeds meer over? Tijd om het eens rustig uit te leggen, zonder poespas.

Een grote powerbank voor je huis

Stel je een thuisbatterij simpelweg voor als een enorme powerbank, maar dan voor je hele woning in plaats van je telefoon. Je kent het principe vast wel: je laadt je powerbank op als je thuis bent, en onderweg gebruik je die stroom om je telefoon op te laden zonder dat er een stopcontact in de buurt is. Een thuisbatterij werkt in de kern hetzelfde, alleen dan op grotere schaal en aangesloten op je elektriciteitsnetwerk thuis.

Je slaat er stroom in op wanneer die beschikbaar is, en je gebruikt die stroom op het moment dat het jou uitkomt. Dat klinkt misschien abstract, dus laten we het concreter maken.

Hoe werkt zo'n ding eigenlijk?

Onder de motorkap zit een thuisbatterij vaak vol met dezelfde soort technologie als de accu in een elektrische auto: een lithium-ion batterij. Die batterij wordt aangesloten op het elektriciteitsnetwerk van je huis, meestal via een speciaal kastje dat regelt wanneer er stroom in gaat en wanneer er stroom uit komt. Dat kastje, de omvormer, is eigenlijk het brein van het systeem. Het zet de stroom om van gelijkstroom (wat uit de batterij komt) naar wisselstroom (wat je apparaten thuis nodig hebben), en andersom.

Je hoeft daar zelf niets voor te doen. De meeste systemen werken volledig automatisch: ze kijken naar je stroomverbruik, naar wat je zonnepanelen opwekken (als je die hebt), en naar de energieprijs op dat moment. Op basis daarvan beslist het systeem zelf wanneer het slim is om op te laden of juist stroom af te geven. Via een app op je telefoon kun je meestal precies volgen wat er gebeurt: hoeveel stroom er in de batterij zit, hoeveel je bespaart, en hoe het systeem zich gedraagt.

Een voorbeeld: zonnepanelen op je dak

Heb je zonnepanelen? Dan ken je waarschijnlijk dit probleem: overdag, als de zon volop schijnt, ben je vaak op je werk. Je zonnepanelen wekken dan stroom op, maar er is niemand thuis om die te gebruiken. Zonder thuisbatterij verdwijnt die stroom vaak terug het net op. Met een thuisbatterij sla je die overtollige zonne-energie gewoon op. 's Avonds, als je thuiskomt om te koken, de wasmachine aan te zetten en de tv aan te laten staan, gebruik je die opgeslagen stroom, in plaats van dat je het duurdere stroom van je energieleverancier moet afnemen.

Een voorbeeld: variabele energieprijzen

Een ander voorbeeld heeft niks met zonnepanelen te maken. Stel, je hebt een dynamisch energiecontract, waarbij de prijs van stroom per uur verschilt. 's Nachts is stroom vaak goedkoper omdat de vraag laag is. Met een thuisbatterij kun je op die goedkope momenten stroom inkopen en opslaan, om die vervolgens overdag te gebruiken wanneer de prijzen hoger liggen. Zo betaal je gemiddeld minder voor je stroomverbruik, zonder dat je zelf iets aan je gedrag hoeft te veranderen.

Niet elke batterij is hetzelfde

Thuisbatterijen komen in allerlei soorten en maten. Er zijn kleine modellen die je vergelijkt met een flinke koelkast, geschikt voor een gemiddeld huishouden. En er zijn grotere systemen, soms bestaand uit meerdere gekoppelde units, voor huizen met een hoger stroomverbruik of meerdere zonnepanelen op het dak. De capaciteit wordt uitgedrukt in kilowattuur (kWh), vergelijkbaar met hoe je het geheugen van een laptop in gigabytes uitdrukt. Hoe meer kWh, hoe meer stroom de batterij kan opslaan.

Ook qua installatie zijn er verschillen. Sommige batterijen hang je aan de muur, bijvoorbeeld in de garage of meterkast. Andere staan los op de vloer, wat handig kan zijn als de ruimte beperkt is. En er bestaan zelfs varianten die je buiten kunt plaatsen, tegen de gevel van je huis, zodat ze geen ruimte binnenshuis innemen.

Heb je zonnepanelen nodig?

Een veelgehoorde aanname is dat een thuisbatterij alleen zin heeft als je ook zonnepanelen hebt. Dat klopt niet helemaal. Zoals we eerder al zagen bij het voorbeeld met dynamische energieprijzen, kun je een thuisbatterij ook prima gebruiken zonder zonnepanelen. Je koopt dan simpelweg stroom in op momenten dat die goedkoop is, en gebruikt die op momenten dat die duur is. Het is wel zo dat de combinatie met zonnepanelen vaak het meeste oplevert, omdat je dan optimaal gebruikmaakt van stroom die je toch al zelf opwekt.

En bij een stroomstoring?

Sommige thuisbatterijen bieden ook een soort back-up functie. Valt de stroom uit door bijvoorbeeld noodweer, dan kan de batterij (afhankelijk van het type en de installatie) een deel van je huis van stroom blijven voorzien. Denk aan de koelkast, wat lampen, of je internetrouter, zodat je niet meteen helemaal in het duister zit.

Hoe lang gaat een thuisbatterij mee?

Net als bij de accu van je telefoon, gaat een thuisbatterij niet eeuwig mee. Elke keer dat de batterij wordt opgeladen en weer leeggehaald, spreek je van een zogeheten laadcyclus. Na een groot aantal van die cycli neemt de capaciteit van de batterij langzaam af. Gelukkig gaat het bij thuisbatterijen niet om honderden, maar om duizenden laadcycli, waardoor de meeste systemen zonder problemen tien tot vijftien jaar meegaan. Fabrikanten geven daar vaak ook garantie op, vergelijkbaar met de garantie die je op zonnepanelen krijgt.

Onderhoud is meestal minimaal. Je hoeft er in de praktijk weinig tot niets aan te doen: geen filters vervangen, geen olie verversen. Het systeem regelt zichzelf, en via de bijbehorende app krijg je een seintje als er onverhoopt iets niet goed gaat.

Kortom

Een thuisbatterij is dus eigenlijk niets anders dan een slimme opslagplek voor elektriciteit in je eigen huis. Hij vangt stroom op wanneer die er te veel is, of juist goedkoop is, en geeft die weer af op het moment dat jij hem nodig hebt. Of je nu zonnepanelen hebt en zo min mogelijk stroom terug wilt leveren, of gewoon slim wilt inspelen op wisselende energieprijzen: het idee blijft hetzelfde. Je haalt meer uit de stroom die er al is, in plaats van dat die verloren gaat.